.. DZIENNIK PISANY NOCĄ (1989-1992); Gustaw Herling-Grudziński strona główna (nowe okno)

DZIENNIK PISANY NOCĄ (1989-1992)

Autor Gustaw Herling-Grudziński
Tłumaczenie brak
Data I wydania 1993
Tytuł oryginału brak
Wydawnictwo Czytelnik
Miejsce i czas wydania Warszawa, 1993
Numer wydania 1
Format 383 str, 20 cm
ISBN 8307023033
Przeczytano wrzesień 2001


Treść

W książce tej Herling zawarł swoje przemyślenia nt. bieżące, dotyczące głównie Polski z lat 1989-1992. Są tu też przemyślenia na temat sztuki, życia, poezji.

Herling "popisuje" się swoją erudycją i wykształceniem, a jest ono spore. Jest tu wiele "perełek" - ciekawych historii.

Cytaty

36) [nawiązanie do "okrągłego stołu" w Polsce i zniecierpliwieniu Polaków]
"Pałac Papieży [w Viterbo] zapisał się w dziejach jako widownia skutecznego "nacisku społecznego", podyktowanego przez wzbierające "zniecierpliwienie społeczne". Kazał go zbudować w roku 1267 "kapitan ludowy" Raniero Gatti, aby upodobanie papieży do częstych pobytów w Viterbo znalazło godną oprawę architektoniczną. Pierwszym rezydentem Pałacu był Klemens IV, zmarły tam w rok po przyjedzie. ¦więte Kolegium Kardynałów postanowiło w Viterbo, w Pałacu Papieży właśnie, wybrać jego następcę. Stanęły naprzeciw siebie dwa obozy: filoandegawenski, który wysunął kandydata francuskiego; filocesarski, skupiony wokół kandydata włoskiego. "Stanęły naprzeciw siebie" nie jest określeniem ścisłym, bo członkowie ¦więtego Kolegium zasiedli przy "okrągłym stole" dla złagodzenia różnic między wrogimi obozami. Choć na oko złagodzone, pogłębiały się z każdym dniem bardziej, zamieniając "okrągły stół" w pole gwałtownych utarczek. Minął rok, minęły dwa lata, a wciąż nie widać było światła habemus papam w ciemnym, długim tunelu sede vacante . Mieszkańcy Viterbo pomrukiwali gniewnie, "kapitan ludowy" wpadł więc na pomysł wywarcia nacisku na skaczących sobie do oczu elektorów. Wydał mianowicie polecenie zamknięcia Pałacu Papieży na klucz (cum clave, stąd późniejsza nazwa conclave) i oprzytomnienia kardynałów głodem, nakazawszy ograniczyć dostawę żywności dla nich do suchego chleba i wody. Gdy i to nie przygasiło świętego zacietrzewienia, wykorzystał nadejście pory deszczowej i wysłał robotników dla zdjęcia dachu nad Pałacem Papieży. Strugi wody z niemiłosiernego nieba zrobiły swoje, ostudziły i otrzeźwiły natychmiast rozgorączkowane głowy wokół "okrągłego stołu". ¦więte Kolegium wybrało papieżem, u kresu trzeciego roku obrad, Grzegorza X (Teobaldo Visconti).

37) [słowa jednego z polskich przywódców komunistycznych]
- Wszystkie podręczniki wyjaśniają, jak trudno jest zdobyć władzę; żaden nie mówi, jak trudno jest pozbyć się władzy.

48) W głębi upadku człowieka objawia się niewyczerpana głębia miłości Boga.

50-51) [słowa Camusa]
Zawsze wierzyłem, że twórczość jest dialogiem. Ale z kim? Z naszym światkiem literackim, gdzie obowiązuje zasada płaskiej złośliwości, gdzie obraza zajmuje miejsce metody krytycznej? Ze społeczeństwem, które nas nie czyta, z pożeraczami gazet i czytelnikami najwyżej dwóch modnych książek w roku? W rzeczywistości twórca dzisiaj może być tylko samotnym prorokiem, artystą opanowanym niepowstrzymaną potrzebą tworzenia.

58) Będę zawsze powtarzał straszną refleksję ateisty Szałamowa: na Kołymie dziewięćdziesiąt dziewięć procent ludzi tej próby nie wytrzymało, a większość w pozostałym jednym procencie stanowili ludzie religijni.

171) (...) zakochanie się w jednej osobie, jest uczuciem narzucającym wstydliwą oszczędność słów. Im większa miłość, tym mniej słów. Im większa miłość, tym mniej słów.

182) (...) o historii z małej litery rozsądniej jest powiedzieć za Stempowskim, że dość dawno już urwała się z łańcucha i odtąd pędzi przed siebie z wywieszonym jęzorem.

186) Stefan mówił o micie (w znacznym stopniu) polskiej tolerancji, o zaognieniu nacjonalistyczno-szowinistycznym, którego nie należy utożsamiać wyłącznie z rosnącym amokiem antysemityzmu. Choć w mniejszym natężeniu, Polacy "nie trawią" także Ukraińców, Białorusinów, ostatnio Litwinów, nie mówiąc już o Niemcach i Rosjanach.

197) nieskazitelna niepowtarzalność
robił wrażenie nagiego wśród ubranych

221) Polskie doświadczenie komunizmu jest absolutnie nieporównywalne z doświadczeniem wszystkich narodów tworzących Związek Sowiecki. Nasze cierpienia były naprawdę lżejsze w porównaniu z tym, czego doświadczyli mieszkańcy Imperium. Musimy to nareszcie zrozumieć i nie wolno nam o tym nie pamiętać. Zbrodnie komunizmu wobec Polski są nie do podważenia, tak jak wcześniej Wielkiej Rosji. Chciałbym jednak, aby przynajmniej ci, którzy byli uczestnikami konfederacji w Leningradzie [Konferencji Praw Człowieka], zrozumieli, że występowanie w roli jedynej ofiary jest po prostu śmieszne i nie do przyjęcia. Katyń, Starobielsk, Ostaszków, deportacje, łagry, więzienia domagają się oczywiście kary czy choćby zadośćuczynienia. Ale jeśli naprawdę chcemy być wysłuchani, jeśli chcemy, by nas rozumiano, nie możemy ani przez chwilę zapomnieć, że to, co stało się naszym udziałem, było tylko częścią - naprawdę nie najgorszą - znacznie większej zbrodni."

379) [za: Ivo Andić z noweli "Dwór diabla"]
Jeśli chcesz wyrobić sobie zdanie z państwie i jego administracji, o przyszłości, jaka przed nimi stoi się wykryć, ile osób uczciwych i niewinnych gnije tam za kratami, a ilu zbrodniarzy i winnych korzysta z wolności. Nie ma lepszej diagnozy choroby.

380) W miasteczku Buj pod Wołogdą - w odległości 300-400 kilometrów od linii frontu podczas szybkiej i zwycięskiej ofensywy niemieckiej - stanąłem na skutym mrozem placyku obok ogonka. W pewnej chwili na placyk wszedł o kulach młody żołnierz sowiecki z amputowaną prawą nogą. Zwrócił się do czekających z prośbą, by go wpuścili do piekarni poza kolejką, bo na mrozie i na jednej nodze nie jest w stanie długo ustać. Poparł tę prośbę patetycznym okrzykiem: "Biłem się za ojczyznę, towarzysze!" Odpowiedziały mu obelgi i drwiny w rodzaju: "Po coś się bił, durniu?"

Linki
Encyklopedia WIEM - Herling-Grudziński
Biografia autora
Biografia i bibliografia
Biografia